206 / 300
Finansal Bilgiler ve Risk Yönetimi
Türkiye İş Bankası A.Ş.
31.12.2016 Tarihli Konsolide Finansal Rapor
2. Kredi kuruluşu veya finansal kuruluş niteliğinde olmayan iştirak, bağlı ortaklık ve birlikte kontrol edilen ortaklıkların konsolide finansal tablolarda gösterilmesi:
Banka ve konsolidasyon kapsamındaki bağlı ortaklıklarının sahip oldukları ve reel sektörde faaliyet gösteren iştirak, bağlı ortaklık ve birlikte kontrol edilen ortaklıklar TMS 27 “Bireysel
Finansal Tablolar” ve TMS 28 “İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar” çerçevesinde muhasebeleştirilmektedir. Bağlı ortaklık, iştirak ve birlikte kontrol edilen ortaklıklar; hisse senetleri
aktif bir piyasada (borsada) işlem gören yatırımlar ve hisse senetleri aktif bir piyasada (borsada) işlem görmeyen yatırımlar olarak kategorize edilmektedir. Hisse senetleri aktif bir piyasada
(borsada) işlem gören yatırımlar, söz konusu piyasadaki (borsadaki) kayıtlı fiyatları dikkate alınarak gerçeğe uygun değerleri ile finansal tablolara yansıtılmaktadır. Hisse senetleri aktif
bir piyasada (borsada) işlem görmeyen yatırımlar ise elde etme maliyetleri üzerinden izlenmekte, varsa değer azalış karşılıkları düşüldükten sonra maliyet bedelleri ile finansal tablolarda
gösterilmektedir.
IV. Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri ile Türev Ürünlere İlişkin Açıklamalar
Grubun türev işlemlerini ağırlıklı olarak para ve faiz swapları, vadeli döviz alım-satım işlemleri ile para ve faiz opsiyonları oluşturmaktadır. Grubun ana sözleşmeden ayrıştırılmak suretiyle
oluşturulan türev ürünleri bulunmamaktadır.
Grup, TMS 39 “Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme” uyarınca türev işlemlerini finansal tablolarda “alım satım amaçlı” ve “riskten korunma amaçlı” olarak sınıflandırmaktadır.
Alım satım amaçlı türev işlemler, sözleşme tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile kayıt altına alınmakta, ayrıca bu işlemlerden doğan alacak ve borçlar nazım hesaplarda izlenmektedir.
Türev işlemler kayda alınmalarından sonraki raporlama dönemlerinde gerçeğe uygun değerleri ile değerlenmekte ve değerleme farkının pozitif ya da negatif olmasına göre söz konusu
farklar “Alım Satım Amaçlı Türev Finansal Varlıklar” veya “Alım Satım Amaçlı Türev Finansal Borçlar” hesaplarında gösterilmektedir. Bazı türev işlemler ekonomik olarak riskten korunma
sağlamakla birlikte, finansal riskten korunma muhasebesine (hedge) uygun kalem olarak tanımlanması için gereken tüm koşullar yerine getirilmediği için TMS 39 “Finansal Araçlar:
Muhasebeleştirme ve Ölçme” kapsamında alım satım amaçlı olarak muhasebeleştirilmektedir. Türev işlemlerin değerlemesi sonucunda ortaya çıkan değerleme farkları gelir tablosu ile
ilişkilendirilmektedir.
Finansal enstrümanların gerçeğe uygun değerlerinde meydana gelen değişimlerden korunmak amacıyla gerçekleştirilen ve finansal riskten korunma muhasebesi kapsamında
değerlendirilebilmeleri için gerekli tüm koşullar mevcut olan türev işlemler ise riskten korunma amaçlı olarak sınıflandırılmaktadır. Söz konusu işlemler gerçeğe uygun değerleri ile kayıt
altına alınmakta ve sonraki raporlama dönemlerinde gerçeğe uygun değerleri ile gösterilmekte, bu işlemlerden doğan alacak ve borçlar ise Nazım Hesaplar Tablosu’nda raporlanmaktadır.
Ortaya çıkan değerleme farkları “Riskten Korunma Amaçlı Türev Finansal Varlıklar” veya “Riskten Korunma Amaçlı Türev Finansal Borçlar” hesaplarında gösterilmekte ve gelir tablosu ile
ilişkilendirilmektedir.
Öte yandan, Nazım Hesaplar Tablosu’nda, Gruba varlık oluşturan opsiyon işlemleri “alım”, yükümlülük oluşturanlar ise “satım” satırlarında gösterilmektedir.
V. Faiz Gelir ve Giderlerine İlişkin Açıklamalar
Faiz gelirleri ve giderleri, TMS 39 “Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme” çerçevesinde etkin faiz (finansal varlığın ya da yükümlülüğün gelecekteki nakit akımlarını bugünkü net
defter değerine eşitleyen oran) yöntemi ile tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmektedir.
Donuk alacak haline gelmiş kredilerin ve diğer alacakların faiz tahakkuk ve reeskontları iptal edilmekte ve söz konusu tutarlar tahsil edilene kadar faiz gelirleri dışında tutulmaktadır.
VI. Ücret ve Komisyon Gelir ve Giderlerine İlişkin Açıklamalar
Ücret ve komisyon gelir/giderleri işlemin niteliği doğrultusunda tahakkuk esasına ya da etkin faiz yöntemine göre muhasebeleştirilmektedir. Sözleşmeler yoluyla ya da üçüncü bir gerçek
veya tüzel kişi için varlık alımı veya varlık satımı gibi işlemler dolayısıyla verilen hizmetler karşılığında sağlanan gelirler, tahsil edildikleri dönemde gelir hesaplarına aktarılmaktadır.
VII. Finansal Varlıklara İlişkin Açıklamalar
Finansal varlıklar, nakit mevcudunu, sözleşmeden doğan ve karşı taraftan nakit veya başka bir finansal varlık edinme veya karşılıklı olarak finansal araçları değiştirme hakkını ya da karşı
tarafın sermaye aracı işlemlerini ifade eder. Finansal varlıklar, ilgili varlıkların Banka yönetimi tarafından elde tutulma amaçları dikkate alınarak, “Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr/Zarara
Yansıtılan Finansal Varlıklar”, “Satılmaya Hazır Finansal Varlıklar”, “Vadeye Kadar Elde Tutulacak Yatırımlar” ve “Krediler ve Alacaklar” olarak dört grupta sınıflandırılmaktadır.
1. Nakit Değerler ve Bankalar:
Nakit değerler, kasa, efektif deposu, yoldaki paralar, satın alınan çekler ve kıymetli madenlerden oluşmaktadır. Yabancı para nakit değerler ve yabancı para bankalar hesabı bilanço tarihinde
geçerli olan kurlara göre TL’ye çevrilmiş tutarları üzerinden bilançoya yansıtılmaktadır.
2. Menkul Değerler:
a. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr/Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklara İlişkin Açıklamalar:
a.1. Alım SatımAmaçlı Finansal Varlıklar:
Alım satım amaçlı finansal varlıklar, piyasada kısa dönemde oluşan fiyat ve benzeri unsurlardaki dalgalanmalardan kâr sağlama amacıyla elde edilen veya elde edilme nedeninden bağımsız
olarak kısa dönemde kâr sağlamaya yönelik bir portföyün parçası olan menkul değerlerdir.
Alım satım amaçlı finansal varlıklar, bilançoya gerçeğe uygun değerleri ile yansıtılmakta ve kayda alınmalarını müteakiben gerçeğe uygun değerleri üzerinden değerlemeye tabi
tutulmaktadır. Gerçeğe uygun değere esas teşkil eden fiyat oluşumlarının tespitinde ilgili muhasebe standardı çerçevesinde belirlenen yöntemler değerlendirilerek işlem fiyatları,
kotasyonlar, TCMB tarafından belirlenen ve Resmi Gazete’de yayımlanan fiyatlar ile içsel fiyatlandırma modellerinden faydalanılmaktadır.
Alım satım amaçlı finansal varlıkların değerlemesi sonucunda oluşan kazanç ya da kayıplar kâr/zarar hesaplarına yansıtılmaktadır. Tekdüzen Hesap Planı (THP) açıklamaları doğrultusunda
finansal varlığın elde etme maliyeti ile iskonto edilmiş değeri arasındaki olumlu fark “Faiz Gelirleri”, varlığın gerçeğe uygun değerinin iskonto edilmiş değerin üzerinde olması halinde aradaki
olumlu fark “Sermaye Piyasası İşlemleri Kârları” hesabına gerçeğe uygun değerin iskonto edilmiş değerin altında olması halinde ise iskonto edilmiş değer ile gerçeğe uygun değer arasındaki
olumsuz fark “Sermaye Piyasası İşlemleri Zararları” hesabına kaydedilmektedir. Finansal varlığın vadesinden önce elden çıkarılması durumunda ise, oluşan kazanç veya kayıplar aynı esaslar
çerçevesinde muhasebeleştirilmektedir.
204
İş Bankası
Faaliyet Raporu 2016