111 / 300
31.12.2016 Tarihli Konsolide Olmayan Finansal Rapor
Türkiye İş Bankası A.Ş.
IV. Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri ile Türev Ürünlere İlişkin Açıklamalar
Banka’nın türev işlemlerini ağırlıklı olarak para ve faiz swapları, vadeli döviz alım-satım işlemleri ile para ve faiz opsiyonları oluşturmaktadır. Banka’nın ana sözleşmeden ayrıştırılmak suretiyle
oluşturulan türev ürünleri bulunmamaktadır.
Türev işlemler, sözleşme tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile kayıt altına alınmakta, ayrıca bu işlemlerden doğan alacak ve borçlar nazım hesaplarda izlenmektedir. Türev işlemler kayda
alınmalarından sonraki raporlama dönemlerinde gerçeğe uygun değerleri ile değerlenmekte ve değerleme farkının pozitif ya da negatif olmasına göre söz konusu farklar “Alım Satım Amaçlı
Türev Finansal Varlıklar” veya “Alım Satım Amaçlı Türev Finansal Borçlar” hesaplarında gösterilmektedir. Bazı türev işlemler ekonomik olarak riskten korunma sağlamakla birlikte, finansal
riskten korunma muhasebesine (hedge) uygun kalem olarak tanımlanması için gereken tüm koşullar yerine getirilmediği için, “TMS 39-Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme”
kapsamında alım satım amaçlı olarak muhasebeleştirilmektedir. Türev işlemlerin değerlemesi sonucunda ortaya çıkan değerleme farkları gelir tablosu ile ilişkilendirilmektedir.
Öte yandan, Nazım Hesaplar Tablosu’nda, Banka’ya varlık oluşturan opsiyon işlemleri “alım”, yükümlülük oluşturanlar ise “satım” satırlarında gösterilmektedir.
V. Faiz Gelir ve Giderlerine İlişkin Açıklamalar
Faiz gelirleri ve giderleri “TMS 39-Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme” çerçevesinde etkin faiz (finansal varlığın ya da yükümlülüğün gelecekteki nakit akımlarını bugünkü net
defter değerine eşitleyen oran) yöntemi ile tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmektedir.
Donuk alacak haline gelmiş kredilerin ve diğer alacakların faiz tahakkuk ve reeskontları iptal edilmekte ve söz konusu tutarlar tahsil edilene kadar faiz gelirleri dışında tutulmaktadır.
VI. Ücret ve Komisyon Gelir ve Giderlerine İlişkin Açıklamalar
Ücret ve komisyon gelir/giderleri işlemin niteliği doğrultusunda tahakkuk esasına ya da etkin faiz yöntemine göre muhasebeleştirilmektedir. Sözleşmeler yoluyla ya da üçüncü bir gerçek
veya tüzel kişi için varlık alımı veya varlık satımı gibi işlemler dolayısıyla verilen hizmetler karşılığında sağlanan gelirler, tahsil edildikleri dönemde gelir hesaplarına aktarılmaktadır.
VII. Finansal Varlıklara İlişkin Açıklamalar
Finansal varlıklar nakit mevcudunu, sözleşmeden doğan ve karşı taraftan nakit veya başka bir finansal varlık edinme veya karşılıklı olarak finansal araçları değiştirme hakkını ya da karşı
tarafın sermaye aracı işlemlerini ifade eder. Finansal varlıklar, ilgili varlıkların Banka yönetimi tarafından elde tutulma amaçları dikkate alınarak, “Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr/Zarara
Yansıtılan Finansal Varlıklar”, “Satılmaya Hazır Finansal Varlıklar”, “Vadeye Kadar Elde Tutulacak Yatırımlar” ve “Krediler ve Alacaklar” olarak dört grupta sınıflandırılmaktadır.
1. Nakit Değerler ve Bankalar
Nakit değerler kasa, efektif deposu, yoldaki paralar, satın alınan çekler ve kıymetli madenlerden oluşmaktadır. Yabancı para nakit değerler ve yabancı para bankalar hesabı, bilanço tarihinde
geçerli olan kurlara göre TL’ye çevrilmiş tutarları üzerinden bilançoya yansıtılmaktadır.
2. Menkul Değerler
a. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr/Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklara İlişkin Açıklamalar
a.1. Alım SatımAmaçlı Finansal Varlıklar
Alım satım amaçlı finansal varlıklar, piyasada kısa dönemde oluşan fiyat ve benzeri unsurlardaki dalgalanmalardan kâr sağlama amacıyla elde edilen veya elde edilme nedeninden bağımsız
olarak kısa dönemde kâr sağlamaya yönelik bir portföyün parçası olan menkul değerlerdir
.
Alım satım amaçlı finansal varlıklar, bilançoya gerçeğe uygun değerleri ile yansıtılmakta ve kayda alınmalarını müteakiben gerçeğe uygun değerleri üzerinden değerlemeye tabi
tutulmaktadır. Gerçeğe uygun değere esas teşkil eden fiyat oluşumlarının tespitinde ilgili muhasebe standardı çerçevesinde belirlenen yöntemler değerlendirilerek işlem fiyatları,
kotasyonlar, TCMB tarafından belirlenen ve Resmi Gazete’de yayımlanan fiyatlar ile içsel fiyatlandırma modellerinden faydalanılmaktadır.
Alım satım amaçlı finansal varlıkların değerlemesi sonucunda oluşan kazanç ya da kayıplar kâr/zarar hesaplarına yansıtılmaktadır. Tekdüzen Hesap Planı (THP) açıklamaları doğrultusunda,
finansal varlığın elde etme maliyeti ile iskonto edilmiş değeri arasındaki olumlu fark “Faiz Gelirleri”ne, varlığın gerçeğe uygun değerinin iskonto edilmiş değerin üzerinde olması halinde ise
aradaki olumlu fark “Sermaye Piyasası İşlemleri Kârları” hesabına, gerçeğe uygun değerin iskonto edilmiş değerin altında olması halinde ise iskonto edilmiş değer ile gerçeğe uygun değer
arasındaki olumsuz fark “Sermaye Piyasası İşlemleri Zararları” hesabına kaydedilmektedir. Finansal varlığın vadesinden önce elden çıkarılması durumunda ise, oluşan kazanç veya kayıplar
aynı esaslar çerçevesinde muhasebeleştirilmektedir.
a.2. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr/Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılan Finansal Varlıklar
Gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılan olarak sınıflandırılan finansal varlıklar, alım satım amaçlı olarak edinilmeyen, ancak ilk muhasebeleştirme sırasında gerçeğe uygun değer
farkı kâr/zarara yansıtılacak şekilde sınıflandırılan finansal varlıkları ifade etmektedir. Söz konusu varlıkların gerçeğe uygun değer farklarının muhasebeleştirilmesi alım satım amaçlı finansal
varlıklar ile aynı şekilde gerçekleştirilmektedir.
109
İş Bankası
Faaliyet Raporu 2016
Sunuş
Faaliyetler
Kurumsal Yönetim
Finansal Bilgiler ve Risk Yönetimi