147 / 300
31.12.2016 Tarihli Konsolide Olmayan Finansal Rapor
Türkiye İş Bankası A.Ş.
Bankada risk yönetimi bakış açısına sahip güçlü bir kurumsal kültürün tesis edilmesi amacıyla politikalar, süreçler, sistemler ve bankanın risk yönetimi sistemi ile birleşik etkin bir kontrol
sistemi mevcuttur. Bankanın tüm çalışanlarının, faaliyetlere ilişkin olarak maruz kalınabilecek riskler nedeniyle Bankanın zarara uğrama olasılığının giderilmesine ya da azaltılmasına yönelik
kontroller geliştirilmesini amaçlayan bir sorumluluk anlayışı içinde görevlerini yerine getirmeleri esastır. Süreç risk analizi çalışmalarında, bütüncül bir yaklaşımla riskler ve riskler karşısında
uygulanan kontroller ilgili süreçte görev alan çalışanlarla birlikte değerlendirilir. Risk eşiklerinin aşılmasında izlenecek prosedürlere ve risk tanımlarına risk politikalarında yer verilir. Davranış
kuralları, operasyonlar ile ilgili manueller, iş birimleri ve risk birimleri konu paylaşımlarına ilişkin prosedürler banka personeline duyurulur.
Bankanın ulaştığı sonuçların ve bu sonuçlara ilişkin kapsamlı değerlendirme ve mukayeselerin risk yönetimi bakış açısıyla ele alındığı risk raporları, periyodik olarak Risk Komitesi’ne ve
Denetim Komitesi aracılığıyla Yönetim Kurulu’na sunulur. Mezkur raporlarda;
• sermaye yeterliliği standart oranı ile bu oranın bileşenlerinin seyri ve anılan unsurlara etki eden hususların değerlendirilmesi,
• Yönetim Kurulunca risk iştahı çerçevesi ve ana risk türlerinin bileşenleri itibarıyla ihdas edilen limitlere uyum durumunun izlenmesi,
• kredi portföyünün işlem ve karşı taraf bazındaki değerlendirmelere ilaveten, bir bütün olarak vade, sektör, coğrafya, risk dereceleri, gecikmeler, takibe dönüşüm gibi parametreler
itibarıyla izlenmesi,
• aktif pasif yönetimi riskinin ölçülmesi, ölçüm sonuçlarının raporlanması,
• operasyonel risk kapsamında değerlendirilen tüm riskler ile Banka’da meydana gelen operasyonel risk nitelikli kayıp olayları ve risk göstergelerinin takip edilmesi,
• ölçüm sonuçlarının bütünlük ve güvenilirlikleri açısından teste tabi tutulması,
• oluşturulan muhtelif stres senaryoları tahtında risk göstergelerinin ulaşacağı seviyelerin irdelenmesi,
• çeşitli yoğunlaşma göstergelerinin ve söz konusu göstergelerin izlediği seyrin incelenmesi
şeklinde özetlenebilecek tespit ve kanaatlere yer verilir.
“Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmelik” ile “Bankaların Sermaye ve Likidite Planlamasında Kullanacakları Stres Testlerine İlişkin
Rehber” hükümleri çerçevesinde; Bankanın maruz kaldığı risklerin bütününe yönelik olarak ve önemli risk türleri bazında stres testleri gerçekleştirilmektedir. Bütüncül stres testleri
kapsamında; Bankanın risk iştahını, sermaye planını, stratejik plan ve bütçesini, muhtelif risklere ilişkin acil ve beklenmedik durumlara dönük eylem planları ve gerekli görülen diğer hususlar
dikkate alınmaktadır. Söz konusu stres testlerinde, yasal raporlamalara baz teşkil eden yöntemler (kredi ve piyasa riski için standart yöntem, operasyonel risk için temel gösterge yaklaşımı)
kullanılırken; münferit risk türleri itibarıyla yapılan stres testlerinde ise Bankada risk ölçümünde kullanılmakta olan en gelişmiş yaklaşımlardan faydalanılmaktadır.
Stres testlerinde, gerek yasal çerçeve kapsamında yer alan birinci yapısal blok riskleri (kredi riski, piyasa riski ve operasyonel risk) gerekse yasal çerçeveden bağımsız olarak Bankanın maruz
kaldığı tüm riskleri bütüncül bir perspektifle dikkate alınmaktadır. Sermaye yeterliliğinin; muhtelif senaryolar tahtında planlama ufku boyunca izleyeceği seyir belirlenirken, Bankanın söz
konusu stres koşullarının gerçekleşmesi halinde ne gibi aksiyonlar alacağı ve sermaye gereksinimleri birbirinden farklı olan iş birimlerinin farklılaşan büyüme stratejilerinin sermaye yeterliliği
üzerindeki etkisi göz önünde bulundurularak bilançosunu nasıl şekillendireceği dikkate alınmaktadır.
Ana risk türleri itibarıyla Banka’nın risk yönetim sisteminin kapsam ve içeriğine aşağıda yer verilmektedir. Bankanın risk azaltım stratejileri ve süreçleri ile bunların etkinliğine ilişkin
değerlendirmelere ise Dördüncü Bölüm II
no.lu“Kredi Riskine İlişkin Açıklamalar” altındaki dipnotlar ile Dördüncü Bölüm XI-f.1.
no.lu“Piyasa Riskiyle İlgili Kamuya Açıklanacak Niteliksel
Bilgiler” bölümlerinde değinilmiştir.
Kredi Riski
Kredi riski, işlemin karşı tarafının, Banka ile yaptığı sözleşmenin gereklerine uymayarak, yükümlülüğünü kısmen ya da tamamen zamanında yerine getirememesinden dolayı
karşılaşılabilecek durum olarak tanımlanmaktadır. Kredi riskinin yönetimi, kontrolü ve izlenmesine ilişkin metodoloji ve sorumluluklar ile kredi riski limitlerine ilişkin çerçeve kredi riski
politikası ile çizilmiştir.
Banka, sadece kredi ürünleriyle sınırlı kalmaksızın, tüm ürün ve faaliyetlerinin içerdiği kredi risklerinin tanımlanmasını, ölçülmesini ve yönetilmesini sağlar. Yönetim Kurulu, Banka’nın kredi
riski politikalarını ve kredi riski stratejisini asgari olarak yıllık bazda gözden geçirir. Yönetim Kurulu’nca onaylanan kredi riski politikalarının uygulanmasından Üst Yönetim sorumludur.
Kredilerin ve kredi riskinin bağımsız bir şekilde incelenmesi sonucunda ulaşılan tüm bulgular, Yönetim Kurulu ve Üst Yönetime düzenli olarak raporlanır. Kredi riskinin izlenmesi, kredi
riskinin, işlem ve firma bazındaki değerlendirmelere ilaveten, bir bütün olarak vade, sektör, teminat, coğrafya, döviz cinsi, kredi türü, risk dereceleri gibi parametreler itibarıyla izlenmesini ve
yönetilmesini içeren bir yaklaşımı ifade eder.
Banka kredi riskinin yönetiminde, yasal düzenlemelerle zorunlu tutulan limitlerin yanı sıra Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ve risk grupları, sektörler gibi unsurlar itibarıyla Banka’nın
üstleneceği azami kredi riskini sınırlayan risk limitlerinden yararlanır. Bu limitler, risk temerküzü oluşturmayacak şekilde saptanır. Risk limitlerinin yasal limitlere kadar aşımı, istisna işlemi
olarak kabul edilir. İstisna işlemine ilişkin yetki Yönetim Kurulu’na aittir. Risk limitlerinin aşımına ilişkin kontrollerin sonuçları ile bu limitlerle ilgili değerlendirmeler, İç Denetim ve Risk
Yönetimi Grubunca Üst Yönetim ve Yönetim Kurulu’na sunulur.
Banka, kredi riskinin yönetimi, kredilendirme kararlarının oluşturulması, kredilendirme sürecinin denetlenmesi ile kredi karşılıklarının ayrılması amaçlarına hizmet etmek üzere geliştirilen
kredi karar destek sistemleri kullanır. Kredi karar destek sistemlerinin Banka’nın faaliyetlerinin yapısı, büyüklüğü ve karmaşıklığı ile uyumlu olup olmadığı hususu, İç Sistemler tarafından
sürekli olarak incelenir. Kredi karar destek sistemleri Risk Komitesi değerlendirmesi ve Yönetim Kurulu onayını taşır.
Aktif Pasif Yönetimi Riski
Aktif pasif yönetimi riski; Banka’nın varlık, yükümlülük ve bilanço dışı işlemlerinden kaynaklanan tüm finansal risklerinin, etkin bir şekilde yönetilmemesi nedeniyle Banka’nın zarara uğrama
riski olarak tanımlanmaktadır. Alım satım portföyünün piyasa riski, bankacılık portföyünün yapısal faiz oranı riski ile likidite riski, aktif pasif yönetimi riski kapsamında ele alınmaktadır.
Aktif pasif yönetimi riskinin, yasal mevzuatın öngördüğü sınırlarda ve tesis edilen risk limitlerine uygun olması birincil önceliktir. Risk limitleri; Banka’nın likiditesi, hedeflediği getiri düzeyi ile
risk faktörlerindeki fiyat değişimlerine ilişkin genel beklentileri gözetilerek Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Yönetim Kurulu ve Denetim Komitesi, Banka sermayesinin optimum biçimde kullanıldığını takip etmek; bu amaçla, risklerin limitler karşısındaki durumunu kontrol etmek ve gerekli
aksiyonların alınmasını sağlamakla yükümlüdür.
Yönetim Kurulu tarafından belirlenen risk iştahı ve risk limitlerine uygun olarak politika metninde yer verilen çalışma esasları çerçevesinde aktif pasif riskinin yönetilmesinden Aktif Pasif
Yönetimi Komitesi sorumludur.
Aktif pasif yönetimine ilişkin süreçler ve politika hükümlerine uyum, iç denetim sistemince denetlenir. Söz konusu denetimin yürütülmesine, denetim sonuçlarının raporlanmasına ve
denetimler sonucu saptanan hata ve noksanların giderilmesine yönelik eylem planlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar Yönetim Kurulu’nca belirlenir.
145
İş Bankası
Faaliyet Raporu 2016
Sunuş
Faaliyetler
Kurumsal Yönetim
Finansal Bilgiler ve Risk Yönetimi